{"id":71,"date":"2024-03-20T12:20:03","date_gmt":"2024-03-20T12:20:03","guid":{"rendered":"https:\/\/echorybenki.com\/?p=71"},"modified":"2024-03-20T14:58:48","modified_gmt":"2024-03-20T14:58:48","slug":"autobiograficzny-wstep-do-diariusza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/echorybenki.com\/?p=71","title":{"rendered":"Autobiograficzny wst\u0119p do diariusza"},"content":{"rendered":"\n


Fragmenty tego diariusza zosta\u0142y opublikowane w Polsce i na Bia\u0142orusi, przet\u0142umaczone na j\u0119zyk bia\u0142oruski. Pierwsze 7 stron dziennika to autobiograficzny tekst, w kt\u00f3rym magnat przedstawia swoj\u0105 rodzin\u0119, nauczycieli, okoliczno\u015bci \u017cycia w dzieci\u0144stwie. Najprawdopodobniej ten tekst zosta\u0142 przygotowany jako wprowadzenie do dziennika, przez przepisywanie wpis\u00f3w z kalendarza z pierwszej po\u0142owy roku 1721, poniewa\u017c od strony 1 do 48 dziennik jest pisany jednym charakterem pisma, a autentyczno\u015b\u0107 potwierdza podpis z\u0142o\u017cony przy dacie 31 grudnia 1720 roku, wi\u0119c ta cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a napisana ju\u017c po \u015bmierci ojca. Pierwsze wpisy w dzienniku, sporadyczne, bardzo lakoniczne, zacz\u0119to pisa\u0107 w lutym 1719 roku, co najprawdopodobniej by\u0142o robione na \u017c\u0105danie matki, do\u015b\u0107 formalnie i dopiero z biegiem lat Radziwi\u0142\u0142 Rybe\u0144ko zacz\u0105\u0142 systematycznie i konsekwentnie rejestrowa\u0107 swoje codzienne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Kazimierz Radziwi\u0142\u0142 Rybe\u0144ko (zdj\u0119cie ze strony Muzeum Po\u0142udniowego Podlasia<\/strong><\/a>)<\/p>\n\n\n\n

0001<\/td><\/td><\/tr>
IN NOMINE SANCTISSIMAE TRINITATIS<\/td><\/tr>
 <\/td>Urodzi\u0142em si\u0119 Die 13 Iunij o p\u00f3\u0142nocy, w\u0142a\u015bnie to jest o godzinie na p\u00f3\u0142 zegarzu w zamku O\u0142yckim, z ja\u015bnie o\u015bwieconych Karola Stanis\u0142awa i Anny z ksi\u0105\u017c\u0105t Hieronima i Konstancji Sapie\u017canki wojewodzianki Wile\u0144skiej Lubartowicz\u00f3w na Bia\u0142ym Kowniu i Smolanach Sanguszk\u00f3wny Radziwi\u0142\u0142\u00f3w Ksi\u0105\u017c\u0105t na O\u0142yce, Nie\u015bwie\u017cu, Bir\u017cach, Dubinkach, S\u0142ucku, Kopylu i Klecku i \u015a. Pa\u0144stwa Rzymskiego hrabiow na Mirze, Kro\u017cach, Szyd\u0142owcu i Bia\u0142ej, kanzclerzew wielkich W. ksi\u0119stwa Litewskiego, Przemyskich, Cz\u0142uchowskich, Krzy\u017cewskich, Kamienieckich, Ostrskich, Ni\u017cynskich starostw rodzic\u00f3w o dobrodziej\u00f3w moich urodzi\u0142em si\u0119 w wierze \u015awi\u0119tej katolickiej Rzymskiej niech imie Jezus b\u0119dzie pochwalone i si\u0119 protestuj\u0119 \u017ce w tej \u015bwi\u0119tej wierze \u017cyc i umiera\u0107 w niej i dla niej pragn\u0119 [\u2026] moje kazali mnie okrzeci\u0107 [\u2026] nie hodowali przede mn\u0105. Kazali<\/td><\/tr>
0002<\/td>dziadowi z bab\u0105 szpitalu \u015awi\u0119tego Ducha trzyma\u0107 jako\u017c trzymali to si\u0119 trafi\u0142a particularita [\u2026] si\u0119 rodzi\u0142 w zamku, kt\u00f3ry pod protekcj\u0105 \u015a. Micha\u0142a, ksi\u0105dz Bronisz Societas Jesu [\u2026] Nesvisien\u0119, kt\u00f3ry mnie krzci\u0142 na imi\u0119 Micha\u0142 asystent R. Michael Ta\u0142a\u0142aj j vice kustosz Eccl\u0119 O\u0142ycen\u0119, dziad, kt\u00f3ry do chrztu trzyma\u0142 Sebastianus Paw\u0142owski i Ewa Ta\u0142a\u0142ajowa czwartemu mnie imi\u0119 dano Micha\u0142 Kazimierz Antoni Bazyli druga particularitas \u017ce tego dnia urodzenia mego by\u0142a Kliszewska batalia Szwed\u00f3w z Polakami, odsiecz tak\u017ce przysz\u0142o Szwedzka obl\u0119\u017conej Bia\u0142ej, w kt\u00f3rej si\u0119 zawart by\u0142  Im. Pan Jerzy Sapieha stolnik W. Ks. Litt ze szwedskiej strony b\u0119d\u0105cy, a Pociej tera\u017aniejszy hetman W. Ks. Litt na ten czas podkomorzy Brzeski dobywa\u0142 go i zosta\u0142a uwolniona ab obsidiene kt\u00f3ra tak od defenduj\u0105cych jako te\u017c broni\u0105cych si\u0119 du\u017co nadpsuwana by\u0142a. Rodzice nied\u0142ugo po urodzeniu moim uchodz\u0105 i ze skarbami musieli dla domowych [\u2026] udali si\u0119 byli ku w\u0119gierskiej a s stamt\u0105d do Pruskiej Pomorskiej Sztetynku. Ca\u0142y rok mieszkali potem w Starogardzie na ko\u0144cu Cz\u0142uchowa gdzie uczy\u0107 czyta\u0107 i pisa\u0107 od ksi\u0119dza Gradelykiego na ten czas kapelana rodzic\u00f3w moich.<\/td><\/tr>
0003<\/td>Tam pozna\u0142em Kr\u00f3la Stanis\u0142awa, kt\u00f3ry obiad jad\u0142 i nocowa\u0142 u nas, potem ojciec m\u00f3j pojecha\u0142 do Bia\u0142ej, a matka moja ze mn\u0105 w Warmi\u0105 do Tyl\u017cy, gdzie p\u0142 roku mieszkali\u015bmy sam\u0105 najt\u0119\u017csz\u0105 zim\u0119.  W roku 1709 i my w te wszystkie mrozy szcz\u0119\u015bliwie przybyli\u015bmy do Bia\u0142\u0142ej. W Tyl\u017cy mi dali pana Kazimierza de Latoura majora w wojsku Litewskim w regimencie ojca mego za gouvernora, kt\u00f3ry mnie w tym wieku musztra z pik\u0105, flint\u0105  i chor\u0105gwi\u0105 nauczy\u0142, i do Bia\u0142ej przybywszy przed Im Panem Ludwikiem Pociejem hetmanem wielkim W. Ks. Litt ojciec m\u00f3j prezentowa\u0142 i munsztrow moich by\u0142 kontent, bo gouvernera mego awansowa\u0142 na oberlejtnantstwo w tym \u017ce regimencie. Roku 1710 pan Wi\u0119chowski s\u0142uga rodzic\u00f3w moich uczy\u0142 mnie Katechizmu i w Wielki Czwartek mia\u0142em te szcz\u0119\u015bcie najpierwszej raz Komunikowa\u0107, a Wi\u0119chowski zost\u0142a\u0142 misjonarzem pobo\u017cny cz\u0142owiek. W Bia\u0142ej mi dali ksi\u0119dza Kaminskiego jezuita powr\u00f3ciwszy z Warszawy, w kt\u00f3rej by\u0142em na Sejmie Denhoffskim<\/td><\/tr>
0004<\/td>W roku 1712 uczy\u0142em si\u0119 bardzo tempo. W roku 1715 po urodzeniu brata mego Hieronima ojciec m\u00f3j wzi\u0105\u0142 brata mego starszego ksi\u0119cia Miko\u0142aja podstolego W. Ks. Litt. Y mnie do Warszawy, a tam ca\u0142y maj bawili\u015bmy si\u0119. Kr\u00f3l August wt\u00f3ry podpisywa\u0142 Regima a my obydwa bracia stali\u015bmy bez nakrytych g\u0142\u00f3w, mnie nic nie szkodzi\u0142o, a ksi\u0119\u017ce podstoli przepali\u0142 g\u0142ow\u0119 i nim do Bia\u0142ej wyjechali\u015bmy w malign\u0119 wpad\u0142, kt\u00f3ry tygodniu le\u017c\u0105c Panu Bogu z wielk\u0105 rozpacz\u0105 ca\u0142ej Familii ducha odda\u0142, we dwudziestym roku swego. Z etj \u015bmierci przera\u017cony Gouvernour m\u00f3j na kt\u00f3rego r\u0119ku brat m\u00f3j skona\u0142 rzuci\u0142 wojskow\u0105 obersztlejtenansk\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 i wpisa\u0142 si\u0119 w Chrystusow\u0105 zosta\u0142 ksi\u0119dzem i dot\u0105d plebanem Nie\u015bwieskim archidiakonem Bia\u0142oruskim y w tych dniach by\u0142 moim gouvernerem ad major lat. Tym \u017ce roku brat Ludwik \u015bredni m\u00f3j mi\u0119dzy mn\u0119 i Hieronimem na zapusty umar\u0142. Konfederacja Tarnogrodzka nast\u0105pi\u0142a kt\u00f3ra do L\u0119czny przysz\u0142a w roku 1716 i\u017c ojciec m\u00f3j tam jecha\u0142 i mnie z sob\u0105  i gdzie ju\u017ce\u015bmy zastali w areszcie Im\u015b Adama Sieniawskiego kasztelana Krakowskiego<\/td><\/tr>
0005<\/td>Hetmana wielkiego koronnego a nasz Litewski Pociej ledwie do Lublina pri die przyjazdu naszego umkn\u0105\u0142 do Sas\u00f3w i my sami stan\u0119\u0142y w Wi\u0142anowie w jego kwaterze na sesjach cum arbitris nigdy mi wychodzi\u0107 nie kazano. Tam Im Pan Stanis\u0142aw Ledochowski marsza\u0142ek konfederacji generalnej koronnej da\u0142 mi list przypowiedni w roku 1716 die 4 Augusty na chor\u0105giew Pancern\u0105 w wojsku koronnym i sam t\u0119 chor\u0105giew z obozu wyprowadza\u0142em jak si\u0119 wojsko pod Ugrow ruszy\u0142o? Amy do Bia\u0142ej powr\u00f3cili gdzie nied\u0142ugo trwaj\u0105c jecha\u0142em z ksi\u0119ciem Imsci\u0105 ojcem moim na komisj\u0105 skarbow\u0105. Kt\u00f3r\u0105 si\u0119 odprawowa\u0142 w Brze\u015bciu. By\u0142 na niej marsza\u0142kiem Im pan Kazimierz Sapieha wojewoda Wile\u0144ski i tam na ust\u0119p wychodzi\u0107 mi cum arbitris nie kazano. Na ko\u0144cu 1716 ksi\u0119stwo powrocziwszy z Brze\u015b\u0107ia. Rok 1717 poiechali na traktat i Sejm Niemy, na kt\u00f3rym circumskrypcja wojsku stan\u0119\u0142a i moj\u0105 chor\u0105giew z inszymi w wojsku zwiniono, ale mi \u0142aska pa\u0144ska nieprzytomnemu w Litwie petyhorsk\u0105 w archiwach przywilej albo list<\/td><\/tr>
0006<\/td>przypowiedni sub data 10 Maj in Anno 1717 i od tego czasu mam chor\u0105giew w Litwie i \u017co\u0142nierzem wojska tego liczy\u0107 si\u0119 mog\u0119. Z tym znowu do nauki jam si\u0119 zacz\u0105\u0142 aplikowa\u0107, ale jezuita, kt\u00f3ry nie wymy\u015bli\u0142 prochu bardzo mnie opu\u015bci\u0142 i z\u0142e traktowa\u0142 a\u017c musia\u0142em skar\u017cy\u0107 si\u0119 matce mojej, kt\u00f3ra go zaraz odprawi\u0142a ode dworu, mnie z sob\u0105 do Nie\u015bwie\u017ca wzi\u0119\u0142a. Byli\u015bmy w Wilnie na Trybunale, mnie si\u0119 ta wo\u0142okita spodoba\u0142a bom si\u0119 nic nie uczy\u0142. Ojcec m\u00f3j dobrodziej stara\u0142 si\u0119 a\u017ceby mu dla mnie dali jezuici ksi\u0119dza Brzezowskiego na ten czas kaznodzieja warszawskiego, gdzie mu to rekuzowano, rozgniewany pisa\u0142 po pijara powr\u00f3ciwszy do Bia\u0142ej  nim pijar dysntygowany dla mnie przyby\u0142 z Le\u015bny pijar. Ksi\u0119dza Teodora odyskiwano z tym p\u00f3\u0142 roku bawi\u0142em si\u0119 a tem ca\u0142e nic nie profitowa\u0142. W tym najecha\u0142 ksi\u0105dz Cezary a S. Jozepcho pijar, ten by\u0142 ze mn\u0105 lat dwie, z tym si\u0142a profitowa\u0142em, i dzi\u015b co umiem, to z instukcji tego. Umar\u0142 ju\u017c z Bogiem odpoczywa na wieki. 1718 roku w Bia\u0142ej  Im\u015b\u0107 ksi\u0105dz Joachim Przebendowski biskup Lucki w Wielki czwartek Olei sacra \u015bwi\u0119ci\u0142 i bierzmowa\u0142 tego dnia \u015awi\u0105t u O. O. reformat\u00f3w  <\/td><\/tr>
0007<\/td>Si\u0119 ja munitus \u015awi\u0119t\u0105 spowiedzi\u0119 i Komuni\u0105 bierzmowa\u0142, patrinus m\u00f3j by\u0142 pan W\u0142adys\u0142aw Sapieha wojewoda brzeski, szwagier matki mojej, gdy\u015b mia\u0142 za sob\u0105 Krystyn\u0119 Sanguszk\u00f3wn\u0119 rodzon\u0105 siostr\u0119 matki mojej m\u0142odsz\u0105. Wzi\u0105\u0142em imi\u0119 J\u00f3zef z mojej ochoty, Deodatus z roskazu J. O. Ksi\u0105\u017c\u0119ca Im\u015b\u0107i ojca mego i dobrodzieja. W tym \u017ce roku ksi\u0119stwo Ichm\u015b\u0107 rodzice moje na sejm do Grodna pojechali, w tym Im Pani El\u017cbieta z Lubomirskich Sieniawska<\/a> kasztelanowa krakowska z jedynaczk\u0105 c\u00f3rk\u0105 do Mi\u0119dzerzycza dobr swoich przyjecha\u0142a hoc sciendum, \u017ce z j\u0105 pann\u0105 nieboszczyk brat m\u00f3j starszy Miko\u0142aj ma\u0142o nie by\u0142 zar\u0119czony. Partia i wielka honorum paternorum et maternorum dziedziczka dodali mnie w konkurencje. Jam tam ustawicznie amory pogodzi\u0142 i za studenta grzeczny si\u0119 gach zrobi\u0142. W tym rodzice moje powr\u00f3cili. Amtka \u017cyczy\u0142a tej partii, ojciec m\u00f3j nie \u017cyczy\u0142. Ksi\u0119stwo Ichmo\u015b\u0107i powr\u00f3cili in Decembri. Roku 1719 ca\u0142y miesi\u0105c Januarius ksi\u0119stwo Imo\u015b\u0107i bawili w Bia\u0142ej z dobr\u0105 kompani\u0105 a\u017c do 6 February.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

Transkrypcja diariusza<\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragmenty tego diariusza zosta\u0142y opublikowane w Polsce i na Bia\u0142orusi, przet\u0142umaczone na j\u0119zyk bia\u0142oruski. Pierwsze 7 stron dziennika to autobiograficzny tekst, w kt\u00f3rym magnat przedstawia swoj\u0105 rodzin\u0119, nauczycieli, okoliczno\u015bci \u017cycia w dzieci\u0144stwie. Najprawdopodobniej ten tekst zosta\u0142 przygotowany jako wprowadzenie do dziennika, przez przepisywanie wpis\u00f3w z kalendarza z pierwszej po\u0142owy roku 1721, poniewa\u017c od strony 1… Continue reading Autobiograficzny wst\u0119p do diariusza<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-71","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-transkrypcja-diariusza","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71\/revisions\/125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/echorybenki.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}